- Evet, bu kainatД±n sahibi ve bu alem sarayД±nД±n sultanД± ve bu mГјlkГјn maliki olan zatД±n adД± Allah'tД±r. Ve o kitabД±nda kendinden bahsederken “enellah” "ben Allah'Д±m" diyor.

Bu ismi diДџer isimlerden ayД±ran bazД± Г¶zellikleri vardД±r. Ећimdi bunlarД± anlamaya Г§alД±ЕџalД±m:

- Kur'an'da ilk inen ayet besmeledir. Ve Allah ismi besmelede geçen üç isimden ilkidir. Demek Allah ismi Kur'an'da nazil olan ilk isimdir.

- Allah ismi, esmâ-i hüsnâ içinde asıldır; diğer isimler ise bu isme izafe edilir. Mesela, "Şafi, Allah'ın bir ismidir." denilir, ama "Allah, Şafi'nin bir ismidir." denilmez. Ya da "Rahman Allah'ın bir ismidir." denilir, ancak "Allah Rahman'ın bir ismidir." denilmez.

- Allah ismi ism-i alemdir, yani Г¶zel isimdir. Mecaz yoluyla da olsa baЕџkasД± iГ§in sГ¶ylenemez. Bu isim Allah'a has ve ancak ona iЕџaret eden bir isimdir. Д°lahlД±k davasД±na kalkД±Еџan Firavun dahi “Ene rabbГјkГјmГј-l a’la” “Ben sizin yГјce rabbinizim." demiЕџ fakat “Enellah” “Ben Allah'Д±m." diyememiЕџtir. Allah'Д±n Rab ismini kullanД±rken, Allah ismini kullanmaya cГјret edememiЕџtir. Yine Mekke mГјЕџrikleri kabenin etrafД±nД± 360 putla doldurmuЕџlar, her birine farklД± isimler vermiЕџler, ama hiГ§ birine Allah diyememiЕџlerdir. Demek bu isim ancak Allah'a mahsus bir isimdir

- Д°mana girmek kelime-i Еџehadet ile mГјmkГјndГјr. Д°manД±n temeli olan kelime-i Еџehadet ise ancak Allah ismi ile kabul olur. Mesela, bir gayri mГјslim, MГјslГјman olmak iГ§in “eЕџhedГј en lГў ilГўhe illallГўh…” yerine “eЕџhedГј en lГў ilГўhe illerrahman” veya "eЕџhedГј en lГў ilГўhe illelmelik” dese, Д°slam'a girmiЕџ olmaz. ÇünkГј Allah ismi tek ve ortaksД±z olarak Cenab-Д± Hakk'Д±n zatД±nД± ifade eden has bir isimdir. Has isimlerde ortaklД±k manasД±nД± dГјЕџГјnmek mГјmkГјn deДџildir. Bunun iГ§in bu isimde hakiki bir tevhid vardД±r. DiДџer isimlerde bu hakiki tevhid olmadД±ДџД±ndan ve onlar ile Allah'Д±n birliДџi ikrar edilmediДџinden iman kabul edilmez.

- Allah ismini teЕџkil eden harfler birer birer kaldД±rД±lsa mana yine de bozulmaz. Bu Г¶zellik diДџer isimlerde yoktur. Mesela, Melik isminde “mim” harfi kaldД±rД±lsa ”lik” olur ki hiГ§bir mana ifade etmez. Ya da “Samed” ismindeki “sad” kaldД±rД±lsa “med” olur ki bu da hiГ§bir mana ifade etmez.

Halbuki Allah isminin lafzД±nda bir camiiyyet, yani toplayД±cД±lД±k vardД±r. Mesela baЕџtaki elif kaldД±rД±lД±rsa “lillah" olur, bu da Allah demektir. “Lillah” daki birince "lam" kaldД±rД±lsa “lehu” olur, bu da ona iЕџaret eder. Bu “lam” da kaldД±rД±lsa “hu” olur ki yine Allah' Д± ifade eder.

Hatta “hu” daki gizli “vav” kaldД±rД±lД±p, “he” kalsa, yine Allah' a delalet eder. ÇünkГј “hu” isminin de aslД± ”he”dir. Vav asД±l deДџil, ilavedir. Bu sД±rdan dolayД± her canlД± teneffГјs ederken “he, he, he” demek sГјretiyle Allah 'Д± zikretmektedir.

- Allah isminin manasД±nda toplayД±cД±lД±k vardД±r, diДџer isimlerde bu yoktur. DiДџer isimler yalnД±z bir manaya iЕџaret ederler. Mesela “Hadi” ismi sadece “hidayet veren” manasД±nda, “Nafi” ismi ise sadece “menfaat veren” manasД±nda ve “Halik” ismi sadece "yaratД±cД±" manasД±ndadД±r. Fakat Allah ismi, bunlardaki ve diДџer isimlerdeki manalarД±n hepsini toplu bir Еџekilde ifade eder.

NasД±l ki gГјneЕџ dediДџimizde yedi renk, Д±sД± ve Д±ЕџД±k gibi sД±fatlara sahip olan bir Д±ЕџД±k kaynaДџД± aklД±mД±za gelir ve bu sД±fatlarД± kendinde bulunduramayan gГјneЕџ olamaz. Aynen bunun gibi “Allah” ismi denildiДџinde, bГјtГјn kemal sД±fatlarД± ve isimleri kendinde bulunduran Zat-Д± Akdes akla gelir. Bu isim ve sД±fatlarД± kendinde bulunduramayana Allah denilemez. O halde madem Allah' tД±r, bГјtГјn kemal sД±fatlarla sД±fatlanmД±ЕџtД±r. Bunun iГ§indir ki, bu manadaki topluluДџu dГјЕџГјnerek Allah diyen bir kimse Cenab-Д± Hakk'Д± bГјtГјn isim ve sД±fatlarД±yla zikretmiЕџ olur.

Allah’a TanrД± Denilir mi?

Bu bölümde Allah'a tanrı denilemeyeceğinin delillerini göreceğiz:

- Allah’Д±n isimleri Ehl-i sГјnnet itikadД±nca tevkifidir. Yani Allah hakkД±nda, Allah'Д±n bildirdiДџi isimleri sГ¶ylemek caiz olup, bunlardan baЕџkalarД±nД± sГ¶ylemek caiz deДџildir. Mesela Allah'a "Alim" denir, fakat aynД± manada olan “fakih" denmez; yine Allah'a cГ¶mert manasД±nda "Cevad" denir, ancak aynД± manada olan "sahi" ismi denilmez. ÇünkГј Allah kendisini fakih ve sahi isimleriyle tanД±tmamД±ЕџtД±r. Bunun iГ§in Allah yerine TanrД± demek de caiz deДџildir. Д°mam Gazali der ki: "Bir insana bile kendimizden dilediДџimiz gibi ad koyamazsak, nasД±l olur da Allah hakkД±nda bu cГјreti gГ¶sterebiliriz."

- Tanrı ilah ve mabud demektir. Mesela, pek çok Hindunun tanrısı öküzdür, Mecusilerin tanrısı ateştir, denilmektedir. Başka dilerde de ilah ve mabud manasında farklı kelimeler kullanılmıştır. Allah ismi ise yabancı dillerde yapılan tercümelerde aynen kullanılmıştır. Çünkü bu ismin karşılığında hiçbir dilde hiçbir kelime yoktur.

- Allah ismi Kur'an'da 2806 defa geГ§mesine raДџmen, bir defa bile tanrД± kelimesi geГ§memektedir. Hem Cenab-Д± Hak Kur'an'da defalarca “Benim ismim Allah'tД±r, beni Allah diye Г§aДџД±rД±nД±z, bana Allah diyerek ibadet ediniz, Allah diyerek yalvarД±nД±z,.." demekte, ancak hiГ§bir ayette "ben tanrД±yД±m, bana tanrД± deyin" dememektedir. Hadis-i Еџeriflerde de tanrД± ismi geГ§memektedir. O halde Allah'a kendi istediДџi ismi sГ¶ylemeyip de mГјЕџriklerin ona ortak koЕџtuklarД±, batД±l mabudlarД±na verdikleri tanrД± ismiyle onu Г§aДџД±rmanД±n ne kadar yanlД±Еџ olduДџu ortadadД±r.

Acaba bir hГјkГјmdar, emri altД±nda bulunan kimselere "Benim adД±m Ahmed'dir. Beni Ahmed ismi ile Г§aДџД±rД±nД±z." dese, onlar da farzД±muhal “HayД±r Efendimiz, bizim canД±mД±z sana Ahmed demek istemiyor, biz sana Osman diyeceДџiz; ikisi de altД± ГјstГј isim deДџil mi?" deseler ve Г¶yle de Г§aДџД±rsalar, o padiЕџah nasД±l Г§ok kД±zarsa, aynen Г¶yle de Allah ismi yerine onun emretmediДџi, belki de sevmediДџi "tanrД±" ismini sГ¶ylemek ve o isimle ibadet etmek, gazabД± ilahiyeye vesile olur.