El- Basir: Her Еџeyi gГ¶ren demektir. Evet, Allah Basir’dir. Her Еџeyi gГ¶rГјr. HiГ§bir Еџey ondan gizlenemez ve saklanamaz. BГјtГјn eЕџya her an O’nun Еџuhud dairesindedir. NasД±l ki, gГјneЕџe karЕџД± perdesiz eЕџya, gГјneЕџin ЕџuasД±ndan gizlenemez ve saklanamaz. GГјneЕџ, Д±ЕџД±ДџД± ile onlarД± ihata eder. Aynen Г¶yle de hiГ§bir eЕџya da Cenab-Д± Hakk’Д±n gГ¶rГјЕџГјnden gizlenemez ve saklanamaz. Cenab-Д± Hak bГјtГјn eЕџyayД± tek bir eЕџya gibi gГ¶rГјr; bir gГ¶rГјЕџ, baЕџka bir gГ¶rГјЕџe mГўni olmaz.

Allah-u TeГўlГў’nД±n Basir sД±fatД±nД± tam manasД±yla idrak etmek mГјmkГјn deДџildir. ЕћГ¶yle ki: Basir isminin küçük bir tecellisi insanda da mevcuttur. Д°nsan bu sД±fatД±n kendindeki tecellisi sayesinde Гўlemi ve iГ§indeki eЕџyayД± gГ¶rГјr. Ancak insanД±n gГ¶rme sД±fatД± sД±nД±rlД±dД±r. Mesela duvarД± gГ¶rГјr, ama arkasД±nД± gГ¶remez. Ећu kadar metredeki eЕџyayД± gГ¶rГјr, ama daha Г¶tesini gГ¶remez. Г–nГјnГј gГ¶rГјr, ama arkasД±nД± gГ¶remez. Birisini gГ¶rГјrken diДџerini gГ¶remez. HГўlbuki Allah-u TeГўlГў bГјtГјn eЕџyayД± aynД± anda gГ¶rГјr. Birisini gГ¶rmesi baЕџkasД±nД± gГ¶rmesine mГўni olmaz. Zerrelerden Еџemslere, papatyalardan galaksilere, denizlerin dibindeki balД±klardan semavГўtД±n kandillerine kadar her eЕџyayД± aynД± anda gГ¶rГјr ve mГјЕџahade eder. Elbette bГ¶yle azametli bir gГ¶rme sД±fatД±nД± insanД±n kasД±r fehmiyle idrak etmesi mГјmkГјn deДџildir. Bizler Allah-u TeГўlГў’nД±n Basar sД±fatД±yla mevsuf olduДџunu kabul ederiz, buna inanД±rД±z. Ancak bu sД±fatД±n kГјnhГјnГј idrak edemeyiz.

Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna Еџu Гўlem Еџehadet etmektedir. ЕћГ¶yle ki: Her bir mevcut intizamlД± ve sanatlД± vГјcuduyla Allah’Д±n Basir olduДџuna Еџehadet eder ve duymasД±nД± bilenlere Гўdeta ЕџГ¶yle der: Ey insan, bana bak ve beni oku! Bak, nasД±l intizamla yaratД±lmД±ЕџД±m. Ve nasД±l harikulade bir sanatД±m var. Bak, her azamda bir denge sГ¶z konusu. Bu intizamД±n ve dengenin keЕџfi iГ§in bГјtГјn ilimler seferber olmuЕџ. Elbette beni bГ¶yle yaratabilmek iГ§in yaratanД±mД±n beni gГ¶rmesi gerekir. Beni gГ¶rmeli ki, bГ¶yle intizamlД± ve sanatlД± bir Еџekilde beni yaratabilsin. GГ¶rmeyen, bu intizam ve sanata sahip olamaz. Д°Еџte her bir varlД±k kendindeki intizam ve sanatД±n lisan-Д± hГўliyle Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna Еџehadet eder.

Yine rД±zД±klarД±n mГјkemmel bir Еџekilde yaratД±lmasД± ve tam vaktinde muhtaГ§lara verilmesi Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna bir delildir. Zira rД±zkД± ihtiyaГ§ sahibine en mГјnasip bir vakitte yetiЕџtirmek ve o rД±zkД± onun vГјcuduna uygun olarak yaratmak ancak gГ¶rmek ile mГјmkГјndГјr. GГ¶rmeyen, bu hikmetli fiile fail olamaz. Demek, bu hikmetli fiilin sahibi ancak bГјtГјn eЕџyayД± aynД± anda gГ¶rebilen bir zat olabilir.

Yine atomlardan tutun yД±ldД±zlarД±n hareketlerine kadar Еџu Гўlemdeki umumi intizam Allah-u TeГўlГў’nД±n Basir olduДџuna bir delildir. Zira bГ¶yle bir intizam ancak bГјtГјn kГўinat Еџuhudunda ve gГ¶rГјЕџГјnde olan bir zat tarafД±ndan idare edilebilir. BГјtГјn kГўinatД± aynД± anda gГ¶remeyen, bu intizamД± tesis edemez ve devam ettiremez. Demek, Еџu Гўlemdeki intizam da lisan-Д± hГўliyle Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna Еџehadet etmektedir.

MahlГ»klarД±n intizamlД± ve sanatlД± vГјcutlarД±, rД±zД±klarД±n yaratД±lmasД± ve ihtiyaГ§ sahiplerine vakt-i mГјnasipte yetiЕџtirilmesi ve Еџu Гўlemdeki intizam, Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna Еџehadet ettikleri gibi, varlД±klarД±n nakД±Еџ nakД±Еџ dokunmasД±, birbirleriyle hikmetli mГјnasebetleri, yaratД±lД±ЕџlarД±ndaki kolaylД±k ve suretlerinin farklД±lД±ДџД± gibi daha birГ§ok cihetler yine Cenab-Д± Hakk’Д±n Basir olduДџuna Еџehadet etmektedir.

Dilerseniz Еџimdi Kur’an’a kulak verelim ve Basir ism-i Еџerifinin anlatД±ldД±ДџД± bazД± ayetlere dikkat kesilelim:

Hangi iЕџi yaparsanД±z yapД±n, Kur’Гўn’dan ne okursanД±z okuyun, ne iЕџte Г§alД±ЕџД±rsanД±z Г§alД±ЕџД±n, unutmayД±n ki, siz ona dalД±p gitmiЕџken biz sizin Гјzerinizde Еџahidiz. Ne yerde ne de gГ¶kte zerre kadar hiГ§ bir Еџey Rabbinden saklanamaz. (Yunus; 61)

Д°nkГўr edenler: “Bize o kД±yamet saati gelmez.” dediler. De ki: “HayД±r, Г¶yle deДџil, gaybД± bilen Rabbim hakkД± iГ§in kД±yamet size mutlaka gelecektir. GГ¶klerde ve yerde zerre kadar bir Еџey ondan gizlenemez. Bundan daha küçük ve daha bГјyГјk ne varsa hepsi muhakkak aГ§Д±k bir kitaptadД±r.” (Sebe; 3)

GГ¶klerde ve yerde olanlarД± Allah’Д±n bildiДџini gГ¶rmГјyor musunuz? ГњГ§ kiЕџinin gizli konuЕџtuДџu yerde dГ¶rdГјncГјsГј mutlaka O’dur. BeЕџ kiЕџinin gizli konuЕџtuДџu yerde altД±ncД±sД± mutlaka O’dur. Bunlardan az veya Г§ok olsunlar ve nerede bulunurlarsa bulunsunlar mutlak O, onlarla beraberdir. Sonra kД±yamet gГјnГј onlara yaptД±klarД±nД± haber verecektir. DoДџrusu Allah her Еџeyi bilendir. (MГјcadele; 7)

Bu ism-i Еџeriften hissemiz Еџu olmalД±dД±r: Madem Allah-u TeГўlГў Basir’dir ve her Еџeyi gГ¶rГјr; elbette bizi de gГ¶rГјr ve her hareketimizi mГјЕџahede eder. HiГ§bir hГўlimiz O’ndan gizlenemez. Madem O bizi gГ¶rГјr, o hГўlde biz de Rabbimize karЕџД± hayГў ve edep iГ§inde olmalД±yД±z. O’nun gГ¶rmekten razД± olmadД±ДџД± amel ve hareketleri O’na gГ¶stermemeli, yani o Г§irkin amelleri iЕџlememeliyiz. Küçük bir Г§ocuДџun yanД±nda bile iЕџlemekten hayГў ettiДџimiz amelleri Allah-u TeГўlГў bizi gГ¶rГјrken O’nun huzurunda iЕџlemekten kaГ§Д±nmalД±yД±z.

Ey Rabbimiz! Sen kelamımızı işitiyorsun, hâlimizi görüyorsun, hiçbir işimiz senden gizlenemez. Biz senin fakir, muhtaç, günahkâr, asi ve nefsine zulmetmiş kullarınız. Bizleri bağışla ve bizlerde gördüğün çirkin hâlleri ihsanınla ve kereminle affet.