El- Adl
El-Adl: Г‡ok adil olan, asla zulmetmeyen, hak ile hГјkmeden, adalet sahibi manalarД±na gelmektedir. El-Adl ismi hem Hz. Ali’nin hem de Д°mam-Д± Azam Hazretleri’nin Д°sm-i Azam olarak gГ¶rdГјkleri isimler arasД±ndadД±r.
Allah-u TeГўlГў adalet sahibidir. HaksД±zlД±k ve zulГјm yapmaz. Zaten zulГјm baЕџkasД±nД±n mГјlkГјne tecavГјzdГјr. BГјtГјn mГјlk ise Allah’Д±ndД±r. Bu cihetle Cenab-Д± Hak hakkД±nda -hГўЕџГў- zulГјm dГјЕџГјnГјlemez. O her iЕџinde adaletle hГјkmeder. Ne hesabД±nda, ne takdirinde, ne kahrД±nda, ne gazabД±nda ve ne de icraatlarД±nda zerre miskal zulГјm yoktur. Her iЕџinde ve her fiilinde mutlak adalet sahibidir.
Ећimdi El-Adl isminin Гўlemdeki tecellilerini tefekkГјr edelim:
1. Zalimlere gelen bГјtГјn semavi tokatlar El-Adl isminin bir tecellisidir.
Zalimlere gelen bГјtГјn semavi tokatlar El-Adl isminin bir tecellisidir. Nuh kavminin, Ad kavminin, Semud kavminin, FiravunlarД±n, NemrutlarД±n, KarunlarД±n helakД± hep bu ismin tecellisiyledir. Nerede bir zalim varsa ve ona semavi bir tokat inmiЕџse, onda El-Adl ismi tecelli etmiЕџtir. Ећimdi bu ismin tecellisine Kur’an’Д±n beyanД±yla bakalД±m:
“Karun’u, Firavun’u ve HГўmГўn’Д± da (helak ettik). Andolsun ki, Musa onlara apaГ§Д±k deliller getirmiЕџti de onlar yeryГјzГјnde bГјyГјklГјk taslamД±ЕџlardД±. HГўlbuki (azabД±mД±zД± aЕџД±p) geГ§ebilecek deДџillerdi. Nitekim onlardan her birini gГјnahlarД± sebebiyle suçüstГј yakaladД±k. Kiminin Гјzerine taЕџlar savuran rГјzgГўrlar gГ¶nderdik. Kimini korkunГ§ bir ses yakaladД±. Kimini yerin dibine geГ§irdik. Kimini de suda boДџduk. Allah onlara zulmetmiyor, asД±l onlar kendilerine zulmediyorlar. (Ankebut 39-40)
Д°Еџte bu ayetlerle beyan buyrulan bГјtГјn azaplar El-Adl isminin tecellisiyle inmiЕџ ve zalimler bu ismin tecellisiyle helak edilmiЕџtir.
Ya Rab! El-Adl isminin bu manasД±yla bizlerde tecelli etmesinden sana sД±ДџД±nД±rД±z.
Ya Rab! Gazabından rızana, azabından affına, adaletinden rahmetine sığınırız. Affın cömertliğindir, azabın ise adaletindir. Bize adaletinle değil, kereminle muamele eyle. Âmin!
2. Kâinattaki mizan, denge ve ölçü El-Adl isminin bir tecellisidir.
Kâinattaki mizan, denge ve ölçü El-Adl isminin bir tecellisidir. Şimdi El-Adl isminin bu manasını âlem sayfasında tefekkür edelim: Şu âlemdeki her varlık, mikroorganizmalardan bitki ve hayvanlara varıncaya kadar her şey bu dünyayı istila etmek istemektedir. Hâlbuki onların bu istila meyli ve arzusu bir kuvvetin setti ile önlenmekte ve her biri bir limiti geçememektedir.
Mesela bir mikroorganizma uygun şartları bulduğunda 44 saat içinde 5000 dünya ağırlığında bir büyüklüğe ulaşabilme özelliğine sahiptir. Eğer bu mikroorganizma dilediği gibi büyüyebilseydi, tek başına şu âlemi istila edebilirdi. Ancak diğer canlıların hayat haklarının korunması için bu mikroorganizmaya müsaade edilmemiş ve çeşitli düşmanlarla mücadele etmek zorunda bırakılarak dünyayı istilasının önüne geçilmiştir. İşte bu organizmanın büyümesini önleyen El-Adl isminin tecellisidir.
Denizlerde milyonlarca yumurta yumurtlayan balД±klara da bir sД±nД±r getirilmiЕџtir. EДџer bir sД±nД±rlama getirilmeseydi, her bir balД±k tГјrГј denizleri kendi cinsiyle istila ederdi ve denge de yerle bir olurdu.
Mesela ıstakoz bir yılda yedi milyon yumurta yumurtlar. Eğer bunların hepsi ıstakoz olsaydı, birkaç senede denizler ıstakozla dolar taşardı.
Mezgit balД±ДџД± da senede altД± milyon yumurta yumurtlar. EДџer bГјtГјn mezgitler yaЕџasaydД±, bir seneye kalmaz denizler mezgitle dolardД±. Oysa altД± milyon mezgitten ancak bir dГјzinesi hayatta kalabilmekte ve diДџerleri hayvanlara yem olmaktadД±r.
Eğer balıklar ve diğer deniz canlıları diledikleri gibi çoğalsalardı, bir sene içinde denizlerin dörtte üçünün canlılarla dolup taşacağını, karaları da suların istila edeceğini kestirmek herhâlde güç olmaz. Ancak buna müsaade edilmemekte ve denizlerde muhteşem bir denge hâkim olmaktadır. İşte bu denge El-Adl isminin bir tecellisidir.
Bir cins ev faresinin bir sene iГ§erisinde 400’e, ikinci senede ise 65.000’e ulaЕџabileceДџi tespit edilmiЕџtir. EДџer farelerin Гјremesi ve Г§oДџalmasД±nД±n Г¶nГјne geГ§ilmeseydi, iki sene iГ§erisinde yeryГјzГјnГј iki karД±Еџ fare kaplardД±. Bu farenin de dilediДџi gibi Г§oДџalamamasД± El-Adl isminin bir tecellisidir.
Ya dünya atmosferindeki oksijen dengesine ne demeli? Atmosferde % 21 oksijen, % 77 azot ve %2 oranında da diğer gazlar vardır. Eğer oksijen %21 oranında değil de biraz daha fazla olsaydı, ocağı yakmak için kibriti çaktığınızda dünyayı yakabilirdiniz. Ya da biraz daha az olsaydı, boğazımıza bir ip geçirilmiş gibi nefessiz kalırdık. İşte bu denge ve ölçü de El-Adl isminin bir tecellisidir.
Misalleri Г§oДџaltmak hatta kГўinattaki denge ile ilgili bir kitap yazmak mГјmkГјndГјr. Zaten her fennin konusu bu denge olup her fen bu dengenin varlД±ДџД±na sadД±k bir Еџahittir. Д°Еџte Гўlemdeki bГјtГјn bu dengeler, mizanlar ve Г¶lçüler El-Adl isminin bir tecellisidir. Demek, bu ism-i Еџerif bir an Гўlemdeki tecellisini Г§ekse, Гўlem karmakarД±ЕџД±k bir hГўl alД±p her Еџey birbirine girecektir. El-Adl isminin bu manadaki tecellisi sebebiyle Rabb’imize sonsuz hamd ve sena olsun.
3. Her şeye hassas ölçülerle vücut vermek, suret giydirmek ve her azayı yerli yerine koymak El-Adl isminin bir tecellisidir.
Her şeye hassas ölçülerle vücut vermek, suret giydirmek ve her azayı yerli yerine koymak El-Adl isminin bir tecellisidir. Şimdi El-Adl isminin bu manadaki tecellisini insan aynasında tefekkür edelim:
Vücudumuzda altmışa yakın element bulunmaktadır. Bu elementlerin hepsi bir ölçüye ve dengeye göre vücudumuzda bulunmaktadır. Vücudumuzda belli ölçülerde demir, magnezyum, krom gibi elementler vardır. Bunların azlık veya çokluğu hastalıklara sebep olur. Mesela bakır kan yapıcı özelliğe sahiptir. Eksikliğinde sinir hastalıkları baş gösterir. Mangan beyin fonksiyonlarını işlettirir. Eksikliği davranış bozukluklarına sebep olur. Kadminyumun görevi ise tansiyonu ayarlayıp düzgün çalışmasını sağlamaktır. Eksiklik veya fazlalığında tansiyon rahatsızlıkları baş gösterir. Vücudun herhangi bir yerine elementlerin yığılması ise hormonal bozuklukları meydana getirir. İnsanın vücudunda böyle son derece hassas bir denge hâkim olduğu gibi, diğer hayat sahipleri olan hayvanların ve bitkilerin vücudunda da aynı denge hâkimdir. İşte bu denge El-Adl isminin bir tecellisidir.
Şimdi de suretlerdeki ve azaların yerleştirilmesindeki dengeye ve ölçüye bakalım:
Д°Еџte insanД±n yГјzГј… Ne kadar da Г¶lçülГј ve dengeli… Her aza birbiriyle ne kadar uyum iГ§inde… Mesela eДџer burnumuz biraz uzun olsaydД±, aДџzД±mД±zД± kapatД±rdД±. KaЕџlarД±mД±z uzasaydД±, gГ¶zlerimizi kapatД±rdД±. Ya diЕџlerimiz ya da dilimiz uzun olsaydД±, bu durumda aДџzД±mД±zД± nasД±l kapatД±rdД±k? GГ¶zГјmГјz veya kulaДџД±mД±z bГјyГјk veya küçük olsa ne kadar dengesiz ve Г¶lçüsГјz olurdu. Ve bunlar gibi… Her aza nasД±l da dengeli yaratД±lmД±Еџ ve diДџer azalarla uyumu ne de mГјkemmel saДџlanmД±Еџ…
Ећimdi diДџer mahlГ»klarД±n suretlerindeki Г¶lçüyГј, azalarД±ndaki dengeyi ve azalar arasД±ndaki uyumu insana kД±yas edin…
İşte suretlerin böyle dengeli bir şekilde icadı, azaların ölçülü bir şekilde yaratılması ve azalar arasındaki uyum El-Adl isminin bir tecellisidir. El-Adl ismi bu manasıyla her an sayısız varlıkta tecelli etmektedir.
4. Her hak sahibine kabiliyeti nispetinde hakkД±nД± vermek El-Adl isminin bir tecellisidir.
Her hak sahibine kabiliyeti nispetinde hakkını vermek yani vücudunun bütün ihtiyaçlarını karşılamak ve hayatına devam edebilmesi için gereken bütün cihazları en münasip bir tarzda ona takmak El-Adl isminin bir tecellisidir. Dilerseniz El-Adl isminin bu manadaki tecellisini bir deve üzerinde tefekkür edelim:
Devenin hörgücü depo gibidir. Günlerce bu depodaki rızık ile idare edebilir. Üç hafta su içmeden yaşayabilir.
AyaklarД± geniЕџtir. Kumda batmadan koЕџabilir.
Göz kapaklarındaki kirpikler ağ gibidir. En şiddetli kum fırtınalarında bile gözleri kum ile dolmaz.
Burnu öyle bir şekilde yaratılmıştır ki, en korkunç fırtınalarda bile rahatça nefes alabilir.
Üst dudağı yarıktır. Bu da dikenli çöl bitkilerini kolayca yemesini sağlar.
Uzun boynu yerden ГјГ§ metre yГјkseklikteki yapraklarД± bile yemesine imkГўn tanД±r.
Dizler bir boynuz kadar sert ve kalД±n bir zardan oluЕџan nasД±rla kaplД±dД±r. Bu nasД±rlar hayvan kumlara yattД±ДџД±nda onu aЕџД±rД± sД±cak olan zeminden ve yaralanmalardan korur.
KalД±n kГјrkГј sayesinde yazД±n (+) 50 dereceye varan sД±caДџД±na, kД±ЕџД±n ise (-) 50 dereceye kadar ulaЕџan soДџuДџuna dayanabilir. Ve daha bunlar gibi birГ§ok Г¶zellik…
Mesela devenin bütün özellikleri olmakla birlikte sadece ayakları atın ayakları gibi olsaydı, çölde 1 km bile gidemezdi.
Ya da gözü ağlı olmasaydı, fırtınalarda tek bir adım bile atamazdı.
Veya dudaklarД± yarД±k olmasaydД±, beslenemezdi. O zaman diДџer Г¶zelliklerinin bir Г¶nemi kalД±r mД±ydД±?
İşte devenin bu şekilde yaratılması yani hayatının muhafazası için ona en uygun vücudun ve azaların verilmesi ve ihtiyacının karşılanması, başka bir ifadeyle hayat hakkının korunması El-Adl isminin bir tecellisidir.
Şimdi filleri, balıkları, kuşları, böcekleri, bitkileri ve diğer mahlukatı deveye kıyas edin. Onların hayat haklarının korunması için onlara verilen vücuda, onlara takılan cihazlara ve ihtiyaçlarının mükemmelen karşılanmasına bakın ve El-Adl isminin bu tecellisi karşısında hayret secdesine varın!
5. İyiliklere güzel neticeler ve kötülüklere fena neticeler verme El-Adl isminin bir tecellisidir.
İyiliklere güzel neticeler ve kötülüklere fena neticeler vermek El-Adl isminin bir tecellisidir. Demek, mümine cenneti vermek ve kafiri cehenneme sokmak El-Adl isminin bir tecellisidir. Gerçi cennet kazanılmaz, belki bir lutf-u İlahidir. Ancak müminlerle kafirlerin arasını ayırarak müminleri cennete, kafirleri cehenneme sokmak bir adalettir ve ism-i Adlin bir tecellisidir. El-Adl isminin bu ciheti ahirette tam manasıyla tecelli edecektir.
Bu isimden hissemiz Еџu olmalД±dД±r: Д°lk Г¶nce her iЕџimizde doДџru ve adaletli davranmalД± ve El-Adl ismine bu cihette parlak bir ayna olmalД±yД±z. Yalan ve hile asla bizden sudur etmemelidir. Daha sonra, bu ismin saydД±ДџД±mД±z manalarД±nД± Гўlem sayfalarД±nda tefekkГјr etmeli ve her mahlukun Гјzerinde El-Adl ismini farklД± cihetlerle okuyarak marifetullahta yГјkselmeliyiz.
Cenab-Д± Hak bizleri El-Adl ismine tam bir ayna yapsД±n. Ve mahluklar Гјzerinde bu ismin tecellisini okuyarak zatД±na ulaЕџan kullar zГјmresine dГўhil eylesin! Г‚min!
Eserin TamamД±
Esma - GiriЕџ
|
Allah(c.c.)
|
Er- Rahman
|
Er-Rahim
|
El-Melik
|
El-KuddГјs
|
El-MГј'min
|
Es-Selam
|
El-MГјheymin
|
El-Aziz
|
El-Cebbar
|
El-MГјtekebbir
|
El-HalД±k
|
El-Bari
|
El-Musavvir
|
El-Gaffar
|
El-Kahhar
|
El-Vehhab
|
Er-Rezzak
|
El-Fettah
|
El-Alim
|
El-BГўsД±t
|
El-KГўbД±d
|
El-HГўfid
|
Er-RГўfi
|
El-Muiz
|
El-Muzil
|
El- Hakem
|
Es-Semi
|
El- Basir
|
El- Adl
|
El- Latif
|
El- Habir
|
El- Halim
|
El- Azim
|
El-Gafur
|
EЕџ- ЕћekГ»r
|
