El- Azim
El-Azim, azamet ve bГјyГјklГјk sahibi manasД±na gelmektedir. Allah-u TeГўlГў Azim’dir. Hem zatД±nda hem isim ve sД±fatlarД±nda azamet ve bГјyГјklГјk sahibidir. BГјtГјn bГјyГјkler, O’nun bГјyГјklГјДџГј yanД±nda küçüktГјr. BГјyГјk bildiДџimiz her Еџey, el-Azim isminin tecellisiyle ve bu isme mazhariyetle o bГјyГјklГјДџe ulaЕџmД±ЕџtД±r.
Bu ism-i Еџerifi iki cihetten inceleyeceДџiz. Г–nce Cenab-Д± Hakk’Д±n zatД±ndaki bГјyГјklГјДџГј, sonra da isim ve sД±fatlarД±ndaki bГјyГјklГјДџГј tahlil ve tefekkГјr edeceДџiz.
Cenab-Д± Hak zatД± itibariyle Azim’dir ve bГјyГјklГјk sahibidir. Д°nsanlar bu azamet ve bГјyГјklГјДџГј kavramaktan acizdirler. Д°nsan bir Еџeyin bГјyГјklГјДџГјnГј bazen gГ¶zГј ile gГ¶rГјr, bazen aklД± ile kavrar, bazen hayali ile ihata eder, bazen de hayal gibi en geniЕџ duygu dahi o bГјyГјklГјДџГј kavramaktan aciz kalД±r.
Mesela: Bir fili gГ¶rdГјДџГјnГјzde, “Bu bГјyГјktГјr.” dersiniz. Sonra bir daДџa baktД±ДџД±nД±zda, “Bu daha bГјyГјktГјr.” dersiniz. Sonra bir denize bakarsД±nД±z, “Bu daДџdan da bГјyГјk.” dersiniz. Bu bГјyГјklГјkleri gГ¶z gГ¶rГјrken, “DГјnya bГјyГјktГјr.” denildiДџinde, bu bГјyГјklГјДџГј gГ¶z ihata edemez. ÇünkГј DГјnya, gГ¶zГјn gГ¶rebileceДџi bГјyГјklГјkten daha bГјyГјktГјr. Bu bГјyГјklГјДџГј insan ancak aklД± ve bilimsel verilerle kavrayabilir.
GГјneЕџin DГјnya’dan 1.300.000 defa daha bГјyГјk olmasД±nД± ise, akД±l zorla kavramakta ve bir kД±sД±m akД±llar kavramaktan aciz kalmaktadД±r. Bu bГјyГјklГјk, belki de aklД±n kavrama sД±nД±rД±dД±r. ÇünkГј DГјnya’yД± 1.300.000 defa bГјyГјtmek ve sonra akД±l ile bu bГјyГјklГјДџГј gГ¶rebilmek Г§ok zordur.
Bu bГјyГјklГјklerden sonra karЕџД±mД±za aklД±n da ihata edemediДџi, belki hayal ile yetiЕџilebilecek bГјyГјklГјkler Г§Д±kar. Mesela denilir ki, “Samanyolu Galaksisi’nde GГјneЕџ gibi 300 milyar yД±ldД±z vardД±r. Samanyolu Galaksisi’nin yarД±Г§apД± 100.000 Д±ЕџД±k yД±lД±dД±r…” BГ¶yle bГјyГјklГјkler karЕџД±sД±nda akД±l kavramaktaki acizliДџini itiraf ederek, vazifeyi hayale havale eder. Hayal bir nebze bu bГјyГјklГјkleri anlamaya Г§alД±ЕџД±r. O da ancak bir nebze baЕџarД±r.
Sonra karЕџД±mД±za hayalin de kavramaktan aciz kaldД±ДџД± bГјyГјkler Г§Д±kar. Mesela, Canis Majoris yД±ldД±zД±… Bu yД±ldД±z, 7 Desilyon DГјnya bГјyГјklГјДџГјndedir. Rakam olarak ifade edecek olursak, bu yД±ldД±z iГ§ine tam bu kadar DГјnya almaktadД±r: 7.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 Ећimdi, bu kadar DГјnya’nД±n iГ§ine sД±ДџdД±ДџД± yД±ldД±zД±n bГјyГјklГјДџГјnГј hayal edebiliyor musunuz?
DeДџil aklД±n kavramasД± ya da hayalin ihata etmesi, dil bile telaffuzdan aciz kalД±yor. Д°Еџte bГјtГјn bu bГјyГјklerde Cenab-Д± Hakk’Д±n El-Azim ismi tecelli etmiЕџtir. Bu isme karЕџД± bizim vazifemiz ise, bu bГјyГјk mahlГ»klarД±n, el-Azim isminin bir tecellisi olduДџunu dГјЕџГјnmek ve bu mahlГ»klara bakarken “Ya Azim, ya Azim” diyerek Rabbimizi tesbih etmektir.
Bu bГјyГјkleri gГ¶rdГјkten sonra Еџimdi sД±ra geldi Allah’Д±n zatД±nД±n bГјyГјklГјДџГјne…
Д°nsanД±n, Allah’Д±n yarattД±ДџД± mahlГ»klarД±n bГјyГјklГјДџГјnГј anlamaktan ve idrakten aciz olduДџunu bГ¶ylece gГ¶sterdik. Acaba mahlГ»klarД±n bГјyГјklГјДџГјnГј kavramaktan aciz olan insan, o mahlГ»klarД± yoktan yaratan zatД±n yani Allah’Д±n bГјyГјklГјДџГјnГј nasД±l kavrayacaktД±r? Elbette ki kavrayamaz ve anlayamaz… Dedik ya, insan daha yД±ldД±zlarД±n ve galaksilerin bГјyГјklГјДџГјnГј anlayamД±yor. Nerde kaldД±, Allah’Д±n zatД±nД±n bГјyГјklГјДџГјnГј anlamak…
O halde, el-Azim isminin Allah’Д±n zatД±na bakan cihetinde, insanД±n bilmesi ve sГ¶ylemesi gereken sГ¶z Еџudur: Allah Azim’dir. ZatД±, her Еџeyden ve her bГјyГјkten daha bГјyГјktГјr. Zaten bГјtГјn bГјyГјkleri yaratan da O’dur. BildiДџimiz bГјtГјn bГјyГјkler, O’nun zatД± yanД±nda küçüktГјrler. Ancak ben bu bГјyГјklГјДџГјn mahiyetini anlamaktan, sД±rrД±na vakД±f olmaktan ve aklД±mla ihata etmekten acizim. Ben Allah’Д±n Azim olduДџunu, her Еџeyden daha bГјyГјk olduДџunu bilirim ve buna iman ederim. Ama zatД±ndaki bu bГјyГјklГјДџГјn mahiyetini kavramaktaki acizliДџimi kabul etmekle beraber, iЕџin hakikatini Allah’Д±n ilmine havale ederim. Evet, Allah Azim’dir; lakin aklД±m, idrakim ve hayalim bu azameti anlamaktan acizdirler. Г–yle ya, daha GГјneЕџ’in bГјyГјklГјДџГјnГј anlayamД±yorken, gГјneЕџleri ve galaksileri bir emir ile yoktan icat eden zatД±n bГјyГјklГјДџГјnГј nasД±l anlayabilirim! Buna ancak iman eder ve tasdik ederim.
El-Azim isminin Cenab-Д± Hakk’Д±n zatД±na bakan cihetine bu Еџekilde noktayД± koyalД±m ve biraz da bu ism-i Еџerifin, Allah-u TeГўlГў’nД±n isim ve sД±fatlarД±na bakan yГ¶nГјnГј dГјЕџГјnГјp tefekkГјr edelim.
Cenab-Д± Hakk’Д±n isim ve sД±fatlarД±nda bir sД±nД±r yoktur. Mesela, kudretiyle bir Г§iГ§eДџi yarattД±ДџД± gibi, aynД± kolaylД±kta baharД± da icat eder ve Cennet’i de yaratД±r. Allah’Д±n kudretinde zerreler ile yД±ldД±zlar birdir. O’nun kudretine kД±yasla, “Bu, Еџundan daha kolaydД±r.” denilemez. Allah iГ§in, bir sineДџi yaratmakla, Г¶ldГјkten sonra bГјtГјn insanlarД± diriltmek aynД± kolaylД±ktadД±r. Д°Еџte bu manasД±yla kudret sД±fatД±nД±n bir sД±nД±rД± yoktur. Allah-u TeГўlГў, kudret sД±fatД±ndaki sД±nД±rsД±zlД±ДџД± cihetiyle Azim’dir.
Allah’Д±n kudreti sД±nД±rsД±z olduДџu gibi ilmi de sД±nД±rsД±zdД±r. Mesela, Allah-u TeГўlГў ilmiyle beni bildiДџi gibi, bГјtГјn insanlarД± da bilir, diДџer bГјtГјn mahlГ»katД± da bilir. Allah’Д±n bilmediДџi hiГ§bir Еџey yoktur. O’nun ilmine kД±yasla, “Bunu bilmek, Еџunu bilmekten daha kolaydД±r.” denilemez. Yine O’nun iГ§in, dГјnden, bugГјnden ve yarД±ndan bahsedilemez. GeГ§miЕџ ve gelecek, ezel ve ebed her daim O’nun gГ¶zetimindedir. Д°Еџte bu manasД±yla ilim sД±fatД±nД±n bir sД±nД±rД± yoktur. Allah ilim sД±fatД±ndaki sД±nД±rsД±zlД±ДџД± cihetiyle Azim’dir.
Allah’Д±n ilmi sД±nД±rsД±z olduДџu gibi gГ¶rmesi de sД±nД±rsД±zdД±r. Mesela, Allah-u TeГўlГў Basir ismiyle beni gГ¶rdГјДџГј gibi, bГјtГјn insanlarД± da gГ¶rГјr, bГјtГјn mahlГ»katД± da gГ¶rГјr. Her Еџey O’nun gГ¶rГјЕџ dairesindedir. HiГ§bir mahlГ»k O’nun gГ¶rГјЕџГјnden kaГ§amaz ve gizlenemez. KaranlД±k bir gecede, topraДџД±n altД±ndaki karД±ncanД±n ayak izini gГ¶rГјr ve onu bilir. Д°Еџte bu manasД±yla Basar sД±fatД±nД±n bir sД±nД±rД± yoktur. Allah- TeГўlГў Basar sД±fatД±ndaki sД±nД±rsД±zlД±ДџД± cihetiyle Azim’dir.
Allah’Д±n gГ¶rmesi sД±nД±rsД±z olduДџu gibi iЕџitmesi de sД±nД±rsД±zdД±r. Mesela, Allah-u TeГўlГў Semi’ ismiyle beni iЕџittiДџi gibi, bГјtГјn insanlarД± da iЕџitir, kalplerimizin sesini de iЕџitir, bГјtГјn mahlГ»katД± da iЕџitir. Bir ses bir sese; bir iЕџ bir iЕџe mani olmaz. Д°Еџte bu manasД±yla iЕџitme sД±fatД±nД±n bir sД±nД±rД± yoktur. Allah- TeГўlГў iЕџitme sД±fatД±ndaki sД±nД±rsД±zlД±ДџД± cihetiyle Azim’dir.
DiДџer bГјtГјn isim ve sД±fatlarД± verdiДџimiz Г¶rneklere kД±yas edebilirsiniz. Cenab-Д± Hakk’Д±n bГјtГјn isim ve sД±fatlarД± sД±nД±rsД±zdД±r. Д°Еџte bu sД±nД±rsД±zlД±ДџД± ve bГјyГјklГјДџГј ifade eden isim el-Azim ismidir.
Ey azamet ve saltanat sahibi! Ey azametine karşı her şeyin boyun eğdiği! Ey her şeyde azameti görünen! Ey bütün azimlerden daha azim olan! Ey izzetinde Azim, celalinde Azim, kudretinde Azim ve her isim ve sıfatlarında Azim olan! Azametinin hakkı için biz günahkâr kullarını bağışla. Senden başka hiçbir şeyi olmayan ve tek ümidi affın ve rahmetin olan şu kullarına merhamet eyle! İsim ve sıfatların hakkındaki bu çalışmamızı günahlarımıza kefaret eyle. Bizleri kendine kul ve Habibine ümmet eyle. Âmin!
Eserin TamamД±
Esma - GiriЕџ
|
Allah(c.c.)
|
Er- Rahman
|
Er-Rahim
|
El-Melik
|
El-KuddГјs
|
El-MГј'min
|
Es-Selam
|
El-MГјheymin
|
El-Aziz
|
El-Cebbar
|
El-MГјtekebbir
|
El-HalД±k
|
El-Bari
|
El-Musavvir
|
El-Gaffar
|
El-Kahhar
|
El-Vehhab
|
Er-Rezzak
|
El-Fettah
|
El-Alim
|
El-BГўsД±t
|
El-KГўbД±d
|
El-HГўfid
|
Er-RГўfi
|
El-Muiz
|
El-Muzil
|
El- Hakem
|
Es-Semi
|
El- Basir
|
El- Adl
|
El- Latif
|
El- Habir
|
El- Halim
|
El- Azim
|
El-Gafur
|
EЕџ- ЕћekГ»r
|
