Warning: Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:12:\"user warning\";s:8:\"%message\";s:505:\"Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired\nquery: INSERT INTO watchdog\n (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp)\n VALUES\n (0, 'emfield', '!error', 'a:1:{s:6:\\"!error\\";s:58:\\"Could not connect to vimeo to request XML: HTTP error 301.\\";}', 4, '', 'http://www.herseyonuanlatiyor.com/', '', '82.80.59.249', 1521958838)\";s:5:\"%file\";s:8 in /home/herseyonu/domains/herseyonuanlatiyor.com/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Warning: Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:12:\"user warning\";s:8:\"%message\";s:505:\"Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired\nquery: INSERT INTO watchdog\n (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp)\n VALUES\n (0, 'emfield', '!error', 'a:1:{s:6:\\"!error\\";s:58:\\"Could not connect to vimeo to request XML: HTTP error 301.\\";}', 4, '', 'http://www.herseyonuanlatiyor.com/', '', '82.80.59.249', 1521958840)\";s:5:\"%file\";s:8 in /home/herseyonu/domains/herseyonuanlatiyor.com/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Warning: Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired query: INSERT INTO watchdog (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp) VALUES (0, 'php', '%message in %file on line %line.', 'a:4:{s:6:\"%error\";s:12:\"user warning\";s:8:\"%message\";s:505:\"Table './herseyonu_dr/watchdog' is marked as crashed and should be repaired\nquery: INSERT INTO watchdog\n (uid, type, message, variables, severity, link, location, referer, hostname, timestamp)\n VALUES\n (0, 'emfield', '!error', 'a:1:{s:6:\\"!error\\";s:58:\\"Could not connect to vimeo to request XML: HTTP error 301.\\";}', 4, '', 'http://www.herseyonuanlatiyor.com/', '', '82.80.59.249', 1521958842)\";s:5:\"%file\";s:8 in /home/herseyonu/domains/herseyonuanlatiyor.com/public_html/includes/database.mysqli.inc on line 134 Kıyamet gününde şefaat hakkı kimlere verilecek?

Kıyamet gününde şefaat hakkı kimlere verilecek?

Kıyamet gününde insanların Allah’tan başkasına yalvarması, ortak koşulan şeylerle ilgili olarak sorulacak soruların başında gelir. “Kimin şefaat edecek?” sorusu, çoğu zaman bir kişinin diğerini kurtaracağı gibi anlatılır. Oysa İslâm akidesinde şefaat, Allah’ın rızası ve izniyle gerçekleşen bir yardımdır; kimse kendi başına Allah adına bağışlayabilir veya hesap vermekten kurtulabilir.

Doğru anlayış, şefaatin inkârıyla şefaat umudunu terk etmek arasındadır. Allah’ın rahmeti bütün yaratılmışların elindedir; peygamberlerin ve samimi müminlerin aracılığı ise bu rahmetin ulaşmasına vesile olabilir. Bu sebeple konu, kaynakların doğru okunmasını ve her kulun kendi sorumluluğunu bilmesini gerektirir.

Şefaatin dinî anlamı ve sınırları

Şefaat, bir kişinin Allah’tan başka biri için af, bağışlanma ya da merhamet dilemesidir. Kelime Arapçada ortaklık ve aracılık anlamını taşır. Kur’an’da peygamberlere, meleklere ve bazı salih kullara bu yönde aracılık imkânı verildiğine işaret edilir. Bu imkân, ilgili kişilerin kendi iradeleriyle bir bağışlama yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez.

Şefaat ile dua, istighfar ve niyaz aynı şey değildir. Dua genel bir yakarışıdır; istighfar günahların bağışlanması talebidir; niyaz ise kişinin kendi durumu için Allah’tan yardım istemesidir. Şefaat, başka birinin duasına, namazına veya tövbesine eşlik etmenin yanı sıra kıyamette birinin lehine aracılık yapmasıdır.

Kur’an’ın 21:107. âyetinde, “Allah’tan başkasına kulluk etmesinler” buyrulur. Âyetin devamında peygamberlerin günahlardan korunacağı belirtilir. Bazı âlimler bu ifadeyi, Allah’ın izniyle peygamberler aracılığıyla yapılacak şefaati de kapsadığı şeklinde açıklar. Böylece şefaat, tevhidi bozmak yerine Allah’ın hükmüne ve rahmetine aracılık etmektir.

Allah’ın izni olmadan şefaat mümkün mü?

Bir hadis-i şerifte Peygamberimiz şefaatin Allah’ın kabulüne bağlı olduğunu bildirmiş ve “Şefaat bizim işimizdir” ifadesiyle konuyu açmıştır. Bu rivayetin ortaya koyduğu esas, şefaatin yalnızca Peygamberimize ait bir imtiyaz gibi sunulması değildir. Allah, kullarından dilediğine şefaat etme yetkisi verebilir. Peygamberimiz de bu yetkiyi kendi isteğine göre kullanmaz; Allah’ın emriyle aracılık yapar.

Kıyamette gerçekleşen süreç, Allah’ın takdirine bağlıdır. Bir kulun tövbesi kabul edildikten sonra bağışlanması için bir peygamberin aracılık etmesi gündeme gelebilir. Peygamber önce Allah’tan izin ister, ardından kulları için aracılık yapar. Bu sıralama, insana verilen aracıların bağımsız bir kurtarma gücüne sahip olmadığını gösterir.

Bu nedenle “Şefaat kesinlikle bana verilecektir” gibi bir kesinlik doğru değildir. Mümin olmak da şefaati otomatik olarak garanti etmez. Tövbe, iman, takva ve Allah’ın rahmeti esastır; şefaat ise bunların sonucunda veya karşılığında Allah’ın izniyle ortaya çıkabilecek bir yardımdır.

Peygamberlere verilen şefaat yetkisi

Şefaat edebilecekler arasında Allah’ın kendisine izin verdiği peygamberler yer alır. Kur’an’da Nuh, İbrahim, Musa, İsa ve Muhammed aleyhüm’selâm peygamberlerin başvurularının kabul edildiğine dair işaretler bulunur. 3:194. âyet Peygamberimizin rahmetinden mahrum edilmemesi istenenlerden söz eder; 19:54-55. âyetlerde ise İsmail’in duasının kabul edildiği bildirilir.

Peygamberimize verilen şefaat, ümmetinin bütünüyle sınırlı basit bir bağışlanma belgesi değildir. Sahih hadislerde ümmetin ilk saflarının yükseltilmesi, günahları bağışlananların öne geçirilmesi ve bağışlanması umulanların Allah’a arz edileceği anlatılır. Bir rivayette bu şefaatin “Allah’a ortak koşmayan ve büyük günah işlemeyen” kesim için olduğu belirtilir. Bu ifade, büyük günahların affiyle şefaatin tümüyle çeliştiği anlamına gelmez; büyük günahlar da doğrudan Allah’ın rahmetiyle bağışlanabilir.

Hz. Âdem’in duasının kabulüyle ilgili rivayetler de vardır. Aynı biçimde Hz. Musa, Hz. İsa ve diğer peygamberler için Allah’ın izniyle aracılık yapılabileceğine işaret edilir. Meleklerin de yalnızca Allah’ın emri ve izniyle aracılık yapabileceği belirtilir. Peygamberlerin şefaati, Allah’ın rahmetini dağıtma yetkisinin kendilerine verildiği anlamına gelmez.

Müminlerin aracılığı ve şefaat şartları

Peygamberlerin yanında samimi müminler de Allah’ın izniyle başkaları için aracılık edebilir. Bu, kulun kendisini Allah’ın yerine geçirme anlamına gelmez. Sadece dua ve niyazda bulunmak, Allah’ın lütfunu dilemek ve kulları Allah’a götürmek meşru bir hizmettir. Kur’an’da takva sahibi müminlerin Allah’ın rızasını kazanacak işler yaptıklarından söz edilir.

Şefaatten faydalanmayı ümit eden kişide aranan temel nitelikler; Allah’a iman etmek, Hz. Muhammed’e itaat etmek, tövbe etmek ve Allah’ın hukukunu gözetmektir. Peygamberimize itaatten bilinçli biçimde vazgeçen, Allah’ın sınırlarını kasıtlı olarak çiğneyen ve tövbeyi terk eden bir kimsenin şefaatten faydalanacağına güvenilemez. Bununla birlikte, geçmişte işlenen hataları samimiyetle terk eden kişi için umutsuzluk da doğru değildir.

Kadın, erkek veya farklı milletten olan samimi müminler arasında şefaat konusunda temel fark yoktur. Ölçü iman, takva ve ihlal edilmemesi gereken sınırlardır. Müminlerin duası da bir kulu Allah’tan başkasına bağlamaz; bir velinin duasına güvenmek ile Allah’ın takdirini değiştirebileceğini sanmak ayrı konulardır.

Ortak koşma ile iman arasındaki fark

Şefaatin sınırını belirleyen en açık ayetlerden biri, Allah’a ortak koşanların durumudur. 43:22-28. âyetlerde müşriklerin meleklerce arz edileceği, meleklerin onlar için bağışlanma dilemesinde bulunamayacağı ve Allah’ın ortak koşmaya izin vermediği bildirilir. 29:72. âyet ise Allah’ın rahmeti olmadıkça hiçbir kişinin başkası için aracılık edemeyeceğini açıklar.

Bu hüküm, başka bir seçilmiş kulun şefaatini inkâr etmek anlamına gelmez. Allah’a ortak koşarak ölen kişinin Peygamberimizin şefaatine güvenilemez; eğer Allah dilerse ve kişi bu dünyada tövbe edip imanıyla dönerse, bağışlanması doğrudan Allah’ın rahmeti ve kabul edilen tövbesiyle mümkün olabilir. Burada esas olan şefaat aramak değil, tövbeyi samimi biçimde yaşamaktır.

Kıyamet anlatılarının güvenilirliği için kaynak dağılımı ve bağlamı incelenmelidir. Örneğin Pasifik adası oyunları bağlantısındaki görseller, kıyamet anlatılarında geçen bazı imgelerle yüzeysel bir benzerlik gösterebilir; ancak bu tür görsel benzerliklerin dinî metinlere kanıt olma değeri yoktur. Sünnet ve tefsir rivayetleri de zayıf ya da uydurma zincirlerinden ayrılmalıdır.

Şefaat ümidini sağlıklı biçimde yaşamak

Şefaat umudu, günahları affettirmek için kullanılacak birtakım kozlar listesi olmamalıdır. Önce yapılması gereken, tövbe etmek, namazı kaza terketmeden yaşamak ve Allah’ın rızasına uygun bir çaba göstermektir. Peygamberlerin ve velilerin duası bu çabaya eşlik eder; kişiyi sorumluluktan muaf tutmaz.

Bu konuda iki yanlış eğilimden de uzak durulmalıdır. Birincisi, “Ben Allah’ın rahmetinden umutsuzum” diyerek çabayı bırakmaktır. İkincisi, başkalarının aracılığına aşırı güvenerek kendi sorumluluğunu hafife almaktır. Kur’an’ın “Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin” ve “Allah tövbeyi kabul eder” yönündeki öğütleri, her iki eğilimi de düzeltir.

  • Tevhidi ve Allah’ın birliğini her zaman koruyun. Başkalarından yardım dilerken bile Allah’tan başkasına bağlanmayın.
  • Geçmiş hatalarınızı samimi bir tövbeyle kapayın. Tövbe, işlenen günahın ağırlığını ortadan kaldırmak için Allah’ın rızasını yeniden kazanma çabasıdır.
  • Namazı, zekâtı ve temel ibadetleri ihmal etmeyin. Peygamberlerin şefaati, dinin özünü yaşamaktan ayrı bir lütuf olarak anılmalıdır.
  • Kur’an’ı anlamaya çalışın. Ayetleri bağlamlarından çıkarmadan okumak, konuları doğru değerlendirmenin temelidir.
  • Dua ve istighfarla Allah’ın rahmetini umun. Sıkıntıda yalnızca aracılardan değil, her şeye gücü yeten Allah’tan yardım isteyin.
  • Rivayetleri güvenilir kaynaklardan öğrenin. Hadis senedini, kitabı ve bağlamı incelemek, zayıf bilgilerle amel etmekten korur.

Şefaat, Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyi öğretir; onu kibirli bir kurtuluş beklentisine dönüştürmemelidir. Bu yazıyı dinî bilgi arayanlarla paylaşın, kaynakları inceleyin ve siteye abone olarak yeni içerikleri takip edin. Değerli gözlemlerinizi yorum bölümünde paylaşın.

Tamamlanan Eserlerimiz


  • Esma - GiriЕџ
  • Allah(c.c.)
  • Er- Rahman
  • Er-Rahim
  • El-Melik
  • El-KuddГјs
  • El-MГј'min
  • Es-Selam
  • El-MГјheymin
  • El-Aziz
  • El-Cebbar
  • El-MГјtekebbir
  • El-HalД±k
  • El-Bari
  • El-Musavvir
  • El-Gaffar
  • El-Kahhar
  • El-Vehhab
  • Er-Rezzak
  • El-Fettah
  • El-Alim
  • El-BГўsД±t
  • El-KГўbД±d
  • El-HГўfid
  • Er-RГўfi
  • El-Muiz
  • El-Muzil
  • El- Hakem
  • Es-Semi
  • El- Basir
  • El- Adl
  • El- Latif
  • El- Habir
  • El- Halim
  • El- Azim
  • El-Gafur
  • EЕџ- ЕћekГ»r